Sự kiện sáp nhập lịch sử giữa Đắk Lắk và Phú Yên không chỉ kiến tạo nên một hành lang kinh tế nối liền vùng nguyên liệu Tây Nguyên và Biển Đông, mà còn đặt nền móng vững chắc cho việc xây dựng một hệ sinh thái logistics Đắk Lắk hiện đại. Tuy nhiên, sở hữu một cụm cảng biển nước sâu hay những vùng chuyên canh nông sản khổng lồ mới chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ để dải đất này thực sự cất cánh và làm chủ cuộc chơi nằm ở khả năng liên kết hàng trăm doanh nghiệp vận tải, kho bãi đang hoạt động nhỏ lẻ thành một khối thống nhất, đủ sức cạnh tranh trên chuỗi giá trị toàn cầu.
Nỗi đau của những “mắt xích” rời rạc
Lâu nay, Tây Nguyên được biết đến là thủ phủ nông sản và cây công nghiệp, nhưng sức cạnh tranh của hàng hóa luôn bị kéo lùi bởi một nghịch lý: Chi phí sản xuất thấp nhưng chi phí phân phối lại quá cao. Một trong những nguyên nhân gốc rễ dẫn đến tình trạng này chính là sự phân mảnh của cộng đồng doanh nghiệp dịch vụ kho vận.
Theo báo cáo được công bố trên Tạp chí Đầu tư Tài chính (VietnamFinance) vào quý 4 năm 2025, chi phí logistics tại Việt Nam hiện vẫn neo ở mức cao, chiếm khoảng 16 – 18% GDP, vượt xa mức trung bình 10 – 11% của toàn cầu. Đáng báo động hơn, trong một diễn đàn quốc tế gần đây, các chuyên gia cảnh báo rằng nếu chi phí vận hành tiếp tục leo thang, sẽ có tới 30% doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) trong ngành có nguy cơ bị “đánh bật” khỏi thị trường do không thể gánh nổi chi phí [1].
Thực trạng này phản ánh rất sát bức tranh tại địa phương. Hầu hết các đơn vị vận tải, kho bãi trên địa bàn đều là doanh nghiệp SME với tiềm lực tài chính mỏng, kinh nghiệm quản lý hạn chế và chậm ứng dụng công nghệ thông tin [2]. Họ hoạt động như những “mắt xích” rời rạc: Tự tìm kiếm khách hàng, chấp nhận rủi ro khi tỷ lệ xe chạy rỗng ở chiều về rất cao, và hoạt động không có tính kế thừa. Sự thiếu liên kết này không chỉ triệt tiêu lợi nhuận của bản thân các doanh nghiệp logistics mà còn đẩy gánh nặng đội giá lên vai người nông dân và các nhà xuất khẩu.
Hợp lực kiến tạo hệ sinh thái Logistics Đắk Lắk
Trong bối cảnh hệ thống hạ tầng và cụm cảng biển Vũng Rô – Bãi Gốc đang đón nhận dòng vốn đầu tư khổng lồ, việc thay đổi tư duy từ “hoạt động độc lập” sang “hợp tác chia sẻ” là con đường sống còn. Đây chính là sứ mệnh lịch sử đặt lên vai Hiệp hội Logistics và Cảng biển tỉnh Đắk Lắk (DLP).
Với thông điệp “Hợp lực logistics: Chung chuỗi giá trị – Trọn một tầm nhìn” được chọn làm kim chỉ nam tại Đại hội lần thứ I (nhiệm kỳ 2026 – 2030), DLP định vị vai trò của mình là một “nhạc trưởng” thực thụ. Việc kiến tạo hệ sinh thái logistics Đắk Lắk bắt đầu từ việc chuẩn hóa và gom các mắt xích nhỏ lại với nhau. Thông qua Hiệp hội, các doanh nghiệp có thể áp dụng mô hình kinh tế chia sẻ: Dùng chung hệ thống kho lạnh bảo quản nông sản, kết hợp đơn hàng để lấp đầy container hai chiều, và sử dụng nền tảng số hóa chung để quản lý luồng hàng hóa chạy thẳng từ các rẫy cà phê, sầu riêng ra bến cảng.
Hơn thế nữa, một hệ sinh thái mạnh không thể thiếu đi con người. Nhận thức rõ điều này, DLP đã chủ động phối hợp tổ chức Ngày hội việc làm ngành Logistics VALOMA 2026. Đây là bước đi chiến lược nhằm bù đắp sự thiếu hụt chuyên gia, mang làn gió công nghệ và tư duy quản trị hiện đại vào từng doanh nghiệp hội viên, chuẩn bị sẵn sàng nguồn nhân lực để vận hành hệ thống chuỗi cung ứng chuẩn quốc tế.
Vươn mình vào chuỗi giá trị toàn cầu
Khi những “mắt xích” rời rạc được hàn gắn và vận hành đồng điệu bởi nền tảng của DLP, sức mạnh của hệ sinh thái logistics Đắk Lắk sẽ được nhân lên gấp bội. Một chuỗi cung ứng liền mạch trải dài từ Cao nguyên xuống Duyên hải không chỉ giúp giảm thiểu tối đa chi phí kho vận, mà còn nâng cao chất lượng nông sản tươi, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe nhất của thị trường châu Âu, Mỹ hay Trung Đông.
Tương lai của kinh tế địa phương sẽ không còn dừng lại ở việc bán nông sản thô qua nhiều khâu trung gian đắt đỏ. Sự hợp lực vững chắc của cộng đồng doanh nghiệp logistics sẽ đóng vai trò bệ phóng hoàn hảo, đưa hàng hóa mang thương hiệu Đắk Lắk tiến thẳng vào chuỗi giá trị toàn cầu, mang lại sự thịnh vượng và định vị tầm vóc mới cho kinh tế tỉnh nhà.
TS. Nguyễn Trung Hòa
Tài liệu tham khảo
[1] Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance. (2025, Tháng 10). Chi phí logistics đắt đỏ, 30% SME bị ‘đánh bật’ khỏi thị trường. Truy cập từ https://vietnamfinance.vn/chi-phi-logistics-dat-do-30-sme-bi-danh-bat-khoi-thi-truong-d117498.html
[2] Cổng thông tin điện tử Logistics Việt Nam. (2025, Tháng 11). Gỡ điểm nghẽn đang ‘kìm chân’ ngành logistics: Đâu là lời giải?. Truy cập từ https://logistics.gov.vn/nganh-hangthi-truong/go-diem-nghen-logistics